Kilka słów o projekcie

Projekt powstał w ramach przedmiotu „wiedza o kulturze” we współpracy z biblioteką szkolną działającą w Liceum Ogólnokształcącym im.ks. Piotra Skargi w Sędziszowie Młp.

Głównymi celami projektu :

  • jest przybliżenie uczniom [ i nie tylko] wizerunków patronów ulic Sędziszowa Małopolskiego,
  • ich życiorysów,
  • zarysu historycznego powstania miasta,
  • jego obecnego podziału administracyjnego.

Projekt wykonały uczennice klasy 1 „bc” w roku szkolnym 2015/16:

  • Mariola Gąsior
  • Anna Łagowska
  • Weronika Polek
  • Magdalena Żegleń

Autorki projektu zezwalają na zmiany w nim opiekunce projektu nauczycielowi bibliotekarzowi p. Eliżbiecie Skotniczny i kolejnym rocznikom uczniów zaangażowanym w rozbudowę projektu.

Wykonując projekt korzystałyśmy z następujących źródeł:

  • Czapka Benedykt, Kazior Mariusz: Dzieje Sędziszowa Małopolskiego, Rzeszów: Agencja Wydawnicza Jota,2014.
  • 25 lat Zespołu Szkół Zawodowych w Sędziszowie Małopolskim 1977-2002, pod red. Jacka Magdonia, Sędziszów Małopolski, 2002.
  • Fros Henryk, Sowa Franciszek: Twoje imię. Przewodnik onomastyczno-hagiograficzny, Kraków: Wydawnictwo Apostolstwa Modlitwy, 1982.
  • Mój święty patron, oprac. Antoni Gorzandt, Lublin: Wydawnictwo Kurii Biskupiej w Lublinie, 1988.
  • Nowak Adam: Słownik biograficzny kapłanów Diecezji Tarnowskiej 1786-1985, t. 1-4, Tarnów, 2000.
  • Szkice z dziejów Sędziszowa Młp. i okolicy, pod red. K. Baczkowskiego, Rzeszów: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1983.
  • Śp. ks. Paweł Sapecki, Ziemia Rzeszowska 1930 nr 16 s. 3.
  • Wielka Encyklopedia PWN, t. 1-30, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001-2005. [tomy do poszczególnych nazwisk]
  • Wołek-Wacławski Jan: Sędziszów Młp. i jego okolica, cz. 1-2, Gniezno, 1977.
  • Wikipedia
  • Strona Urzędu Miasta w Sędziszowie Małopolskiego
  • Mapy Google
  • Grafika Google
  • Zdjęcia z prywatnych zbiorów, autor nieznany
Reklamy

Patroni ulic – prof. Stanisław Kot

Stanisław_Kot_1933

prof. Stanisław Kot [1885-1975]

Stanisław Kot – urodził się 22 października 1885 roku we wsi Ruda w gminie Sędziszów Małopolski [zabór austriacki].  Polski historyk, działacz ruchu ludowego, polityk oraz wychowawca.

Pochodził z rodziny chłopskiej. Jego ojciec Marcin Zakrzewski był zaangażowany w działalność ludową na wsi galicyjskiej. Stanisław Kot edukację na poziomie podstawowym zdobywał w szkołach w Czarnej Sędziszowskiej i Sędziszowie Małopolskim, następnie uczęszczał do gimnazjum w Rzeszowie, gdzie aktywnie uczestniczył w młodzieżowym ruchu niepodległościowym. Był jednym z liderów „Promienistych”, galicyjskiej organizacji akademickiej o kierunku demokratycznym i socjalistycznym, skupionej wokół gazety „Promień”. W latach 1904-1908 odbył studia historyczne i historycznoliterackie na Uniwersytecie Lwowskim, w 1909 uzyskał dodatkowo doktorat z zakresu prawa na podstawie pracy „Wpływ teorii politycznych starożytności klasycznej na idee polityczne Polski w XVI w., a w szczególności na Andrzeja Frycza Modrzewskiego”. W latach 1908-1912 był nauczycielem języka polskiego. W 1912-1914 studiował we Francji, jednocześnie prowadząc badania bibliograficzno-archiwalne w Niemczech i Szwajcarii, Belgii i Holandii. W 1911 roku zawarł związek małżeński z Idą Proksch.

Był działaczem politycznym, historykiem kultury i wychowania. W latach 1914-1919 wydawał tygodnik „Wiadomości Polskie” – początkowo w Cieszynie, następnie w Piotrkowie. Po przybyciu do Piotrkowa w 1915 roku stanął na czele Biura Prasowego Departamentu Wojskowego Naczelnego Komitetu Narodowego.

W 1919 roku przeniósł się do Krakowa, gdzie przed pierwszą wojną światową był nauczycielem gimnazjalnym. Od 1920 roku był profesorem Uniwersytetu Jagiellońskiego, przez okres 1920-1934 był kierownikiem Katedry Historii Kultury UJ. Od 1921 roku był członkiem Polskiej Akademii Umiejętności. W 1924 został profesorem zwyczajnym. Usunięty z katedry za zorganizowanie protestu przeciw uwięzieniu przywódców Centrolewu.W 1937 prowadził wykłady w College de France w Paryżu. W 1941 otrzymał doktorat honoris causa w Oxford University, a w 1959 w Bazylei.

Stanisław Kot związany był z ruchem ludowym. Od 1933 roku działał w Stronnictwie Ludowym, w latach 1936–1939 był członkiem jego Naczelnego Komitetu Wykonawczego. Reprezentował prawe skrzydło stronnictwa. Był też działaczem opozycyjnego Frontu Morges.

We wrześniu 1939 roku znalazł się na emigracji i wszedł jako wicepremier do rządu gen. Sikorskiego, swego przyjaciela. Gorliwie prowadził akcję „oczyszczania” armii z ludzi związanych z sanacją. Z tych samych przyczyn prowadził kampanię bezpodstawnych ataków na działalność Związku Walki Zbrojnej pod komendą gen. Roweckiego „Grota”, dążąc do poddania konspiracji w kraju kontroli politycznej, czemu sprzeciwiał się skutecznie gen. Sosnkowski jako komendant główny ZWZ na emigracji. W latach 1941–1942  był ambasadorem rządu RP na uchodźstwie w ZSRR, w latach 1942–1943 ministrem stanu na Bliskim Wschodzie, w latach 1943–1944 ministrem informacji. W lipcu 1945 roku powrócił do kraju i z ramienia Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej był w latach 1945–1947  ambasadorem w Rzymie. W 1947 roku ponownie wybrał emigrację. Od 1955 roku był przewodniczącym Rady Naczelnej Polskiego Stronnictwa Ludowego na obczyźnie.

Autor m.in. prac:

Rzeczpospolita Polska w literaturze politycznej Zachodu (1919), Andrzej Frycz Modrzewski (1919), Historia Wychowania (1925). Ideologia polityczna i społeczna braci polskich zwanych arianami (1932), Szymon Budny (Graz-Köln 1956), Listy z Rosji do gen. Sikorskiego (Londyn 1956), Rozmowy z Kremlem (Londyn 1959).

Zmarł 26 grudnia 1975 roku w Middlesex  w Wielkiej Brytanii [w latach 1889-1965 jedno z hrabstw administracyjnych Anglii. Zlikwidowano je w 1965 r., a jego terytorium podzielono między  Wielki Londyn, Surrey i Hertfordshire].

Ulica mierzy 100 metrów.

Zapraszamy na krótki spacer ulicą prof. Stanisława Kota.

Patroni ulic – Władysław Węglowski

wladyska

Władysław Węglowski [1904-1941]

Władysław Węglowski – urodził się 14 lipca 1904 roku w Zawadzie koło Dębicy, jako syn chłopski. Do szkoły zaczął chodzić w rodzinnej miejscowości, lecz nauka w czasie I wojny światowej nie odbywała się systematycznie. Kolejną placówką oświatową, gdzie uczył się Władysław, było Państwowe Gimnazjum im. Wł. Jagiełły  w Dębicy. Tam zdał egzamin dojrzałości w maju 1926 roku.

            Po uzyskaniu dyplomu zapisał się do Pedagogium Rowida w Krakowie, gdzie uzyskał prawo do nauczania w szkołach powszechnych. Pierwszą jego placówką była Gnojnica. W tej miejscowości zdobył uznanie i pamięć ludności. We wrześniu 1929 roku zatrudnił się w charakterze nauczyciela w Szkole Podstawowej w Sędziszowie Małopolskim. Początkowo uczył różnych przedmiotów, potem specjalizował się w nauczaniu języka niemieckiego i matematyki w klasach starszych. Dodatkowo, od połowy lat trzydziestych, opiekował się Męską Drużyną Harcerską.

           W 1936 roku ożenił się z Felicją Muż, nauczycielką miejscowej szkoły. Zamieszkał wówczas w budynku przy ulicy Rynek 9 (obecnie Szkoła Podstawowa nr 2). Po roku przyszła na świat ich jedyna córka Krystyna. W 1939 roku rodzina Węglowskich przeprowadziła się do mieszkania przy ulicy Cichej 1.

          Wybuchła II wojna światowa. Władysław nadal pracował jako nauczyciel miejscowej szkoły. Będąc ogromnym patriotą, wychowawcą i działaczem harcerskim natychmiast przystąpił do walki z wrogiem. Już wczesną wiosną 1940 roku zorganizował na terenie miasta tajną grupę „Szare Szeregi”. W powiązaniu z konspiracyjnymi działaczami z Dębicy stworzył na terenie Sędziszowa i okolicy pierwszą siatkę konspiracyjną, która kolportowała i rozpowszechniała wśród ludności nielegalne wtedy odezwy i gazetki.

           23 kwietnia 1941 roku Niemcy aresztowali Władysława Węglowskiego podczas lekcji języka niemieckiego w klasie szóstej w szkole podstawowej. Wyprowadzono go z sali szkolnej na oczach przerażonej młodzieży. Przesłuchiwania i tortury nauczyciela w placówce gestapo w Dębicy nie dało żadnych rezultatów. Skatowany Węglowski nie podał oprawcom żadnych nazwisk. Następnie przewieziono go na słynny „Zamek” w Rzeszowie. Tam katusze rozpoczęły się od nowa, ale nauczyciel nadal milczał. Jego gehenna jednak się nie zakończyła. Z Rzeszowa został wywieziony do krakowskiego więzienia „Montelupich”, a następnie, 12 sierpnia 1941 roku do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu. Okrutne ciosy zadawane w czasie śledztwa nie pozwoliły na regenerację nadwątlonego zdrowia  i w listopadzie 1941 roku Władysław Węglowski zmarł, jak podały władze, „wskutek uremii”. [uremia [gr.] [med. mocznica]

       Śmierć nauczyciela była ziarnem, „które owocowało stokrotnie”. Rozpoczęta przez niego w środowisku sędziszowskim działalność partyzancka gromadziła w swoich szeregach ludzi, z których wielu było jego uczniami i wychowankami.

         Władysław Węglowski poprzez żonę i córkę jest związany z naszym liceum. Żona Felicja od września 1954 do sierpnia 1972 roku była dyrektorem najpierw Państwowej Szkoły Ogólnokształcącej Stopnia Licealnego, a potem Liceum Ogólnokształcącego. Uczyła geografii, geologii, logiki, astronomii, języka polskiego, propedeutyki filozofii, wychowania obywatelskiego, wychowania plastycznego i propedeutyki nauki o społeczeństwie. Córka Krystyna to nasza absolwentka z roku 1955 utrzymuje ze szkołą kontakt. Ostatnio uczestniczyła w Zjeździe Absolwentów organizowanym z okazji Jubileuszu 70-lecia szkoły (listopad 2015 rok).

Ulica mierzy 575 metrów.

Zapraszamy na krótki spacer ulicą Władysława Węglowskiego.

Patroni ulic – ks. Jan Granicki

Granicki 2 v1

ks. Jan Granicki (Demczak) [1898-1956]

Urodził się 22 grudnia 1898 roku w Komborni. Szkołę podstawową ukończył w rodzinnej miejscowości,gimnazjum w Sanoku. Teologię studiował w Przemyślu i tu 9 maja 1920 roku przyjął święcenia kapłańskie z rąk bpa Jan Sebastiana Pelczara. Od 1 sierpnia 1920 roku był wikarym w Niewodnej ; od 1 listopada 1922 roku w Sędziszowie Młp. przy proboszczu księdzu P. Sapeckim. 30 kwietnia 1930 roku ks. Granicki został administratorem parafii sędziszowskiej, a od 10 września proboszczem.

Energicznie zabrał sie do pracy. Przeprowadził gruntowny remont kościoła, któremu groziło zawalenie. Wybudował dom parafialny dla potrzeb Akcji Katolickiej. Starał się przede wszystkim o duchowe odrodzenie parafii poprzez: misje parafialne, rekolekcje wielkopostne. Dużo czytał. W czasie wojny troszczył się o swoich parafian oraz wysiedlonych z Pomorza i Poznańskiego. Gdy warunki bytowe ludzi coraz bardziej się pogarszały na plebanię przyjmował wszystkich potrzebujących. w 1943 roku przyjął ok. 250 rodzin – uchodźców ze wschodu. Z końcem lipca 1944 roku, gdy Niemcy opuszczali Sędziszów Młp. wraz z wybranymi mężczyznami, stanął w ich obronie i prosił niemieckie dowództwo o pozostawienie żywicieli rodzin. Gdy prośba nie pomogła ks. Granicki odprowadzał ich za miasto. Współpracował z lokalnym ruchem oporu. Na plebani odbywały się narady i odprawy dowódców AK, przechowywano broń, pomagano ukrywającym się żołnierzom AK.

Po wojnie ks. Granicki ponownie odbudowywał zniszczony kościół i budynki parafialne. W 1953 roku dowiedział się od parafian pracujących w Rzeszowie o przydzieleniu  przez władze komunistyczne bpowi J. Stepie do rządzenia diecezją tarnowską „księdza patriotę” [potoczne określenie księży wspierających władzę ludową i popierających zmiany zachodzące w Polsce Ludowej]. Proboszcz powiadomił o tym ordynariusza tarnowskiego, który uprzedził władze państwowe i dokonał odpowiednich zmian.

11 lutego 1941 roku został dziekanem dekanatu sędziszowskiego, później komisarzem sióstr służebniczek dębickich.

Zmarł 2 października 1956 roku. Spoczywa na cmentarzu w Sędziszowie Młp.

Odznaczony Pro Ecclesia et Pontifice [19.02.1932], oraz tytułem kanonika drugiego stopnia majacego przywilej noszenia rokity i mantoletu [27.01.1039]

Ulica mierzy 165 metrów.

Zapraszamy na krótki spacer ulicą ks. Jana Granickiego.

Patroni ulic – Wojciech Głowacki

glowacki

Wojciech Głowacki [ok. 1758-1974]

Wojciech Bartos od 1794 z nazwiskiem Głowacki urodzony ok. 1758 w Zakrzowie niedaleko Skalbmierza   – polski chłop, kosynier w czasie insurekcji kościuszkowskiej, chorąży grenadierów krakowskich.

Wziął udział w insurekcji kościuszkowskiej, w bitwie pod Racławicami 4 kwietnia 1794 r. odznaczył się wielkim męstwem za co został mianowany chorążym; otrzymał także nazwisko Głowacki. Śmiertelnie ranny podczas bitwy pod Szczekocinami 6 czerwca 1794 r., zmarł i został pochowany w Kielcach. Po klęsce powstania stał się symbolem waleczności i męstwa.

Powstało wiele wątpliwości co do miejsca urodzenia, również co do jego wieku nie ma pewności, ale przypuszcza się, że Wojciech przyszedł na świat ok. 1758 roku.

Małżeństwo zawarł około 1783 z mieszkanką wsi Jadwigą Czernikową. Należy przypuszczać, że była nieco starsza od Wojciecha.  Nie wniosła posagu. Bartoszowie mieli trzy córki: Helenę (urodzoną około 1784), Cecylię (1790) i Justynę (1794). Mieszkali w lichej, kurnej chałupie, która jeszcze przed śmiercią Jadwigi zapadła się i została usunięta. Gospodarstwo Bartoszów było 4-morgowe.  Żyło im się ciężko, nie mieli konia, a krowę i nierogaciznę dostali dopiero po Racławicach od Szujskiego.

Wojciech Bartosz został powołany do wojska na mocy uchwały Komisji Porządkowej województwa krakowskiego z 25 marca 1794, która nakazywała „ażeby każde miasto, miasteczko i wsie z 5 dymów jednego człowieka młodego, zdrowego i czerstwego, w 3 dniach od odebrania niniejszego listu okólnego z bronią, to jest z karabinem z kilku ładunkami, albo piką 11 stóp długą  i z siekierą, ubranego po wieśniacku, jak pospolicie wieśniacy na wsi chodzą, dostawiona. Ażeby każdy z tychże uzbrojonych ludzi miał czapkę, koszul dwie, buty dobre, płachtę, czyli grube prześcieradła z dwóch brytów, żeby był opatrzony sucharami na dni 6 i żeby miał dany lenung  w pieniądzach na jeden miesiąc, tj. 15 złp”. Dopiero 28 marca Komisja, „zważając potrzebę jak najprędszego uzbrojenia ludu po wsiach”, wprowadziła nową, popularną broń, kosę osadzoną na wprost kija długiego na około 2,40 m, co później doprowadziło do nazwania oddziałów chłopskich kosynierami.

Do wojska Bartosz został wcielony na początku kwietnia, a już 4 kwietnia doszło do bitwy w pobliżu wsi Racławice, gdzie dowódcami walczących stron byli: polski naczelnik insurekcji Tadeusz Kościuszko i generał rosyjski A.P. Tormasow. Było to pierwsze poważne starcie, w którym Polacy wykorzystali jednostki chłopskie. Tormasow główną rolę wyznaczył artylerii; bateria armat zdążyła oddać tylko jedną salwę, zanim została zdobyta przez kosynierów, wyznaczonych do tego celu przez naczelnika Kościuszkę. W tym szybkim ataku uczestniczył, zdobywając pierwszą armatę, Wojciech Bartosz.

Za męstwo i odwagę okazaną w walce, jak również dla zachęcenia innych chłopów do udziału w powstaniu, naczelnik Kościuszko mianował go chorążym świeżo utworzonych Grenadierów Krakowskich. W związku z nominacją na oficera, zmianie uległo również jego nazwisko, z chłopskiego Bartosz na Głowacki. Zwolniony został z poddaństwa i otrzymał w dziedziczne posiadanie zamieszkiwaną przez siebie zagrodę. Prawie pewne jest również to, że Wojciech Głowacki nie został nobilitowany.

Zagadkowa jest zmiana nazwiska. Istnieje na ten temat wiele hipotez, jednak do najbardziej prawdopodobnych zalicza się dwie następujące. Otóż pierwsza zakłada, że nazwisko Głowacki, Wojciech przyjął od panieńskiego nazwiska swej matki, a druga to ta według której Wojciechowi nazwisko to nadał sam Tadeusz Kościuszko.

6 czerwca 1794 doszło do bitwy pod Szczekocinami. Siły polskie liczyły 16 batalionów, 47 szwadronów i 33 działa oraz ponad 15 tysięcy żołnierzy. Natomiast wojska prusko-rosyjskie określa się na ponad 27 tys. żołnierzy i 134 działa. Polska bateria 6-działowa zajęła pozycje przy lasku, asekurowana z tyłu przez Regiment Grenadierów Krakowskich płk. Jana Krzyckiego, wśród których znajdował się również i Wojciech Głowacki. O wiele mniejsze siły polskie poniosły klęskę. Straty w ludziach ocenia się na ok. 1200 zabitych i rannych. Wśród 346 poszkodowanych, których dzięki niebywałym wysiłkom wyniesiono z pola bitwy był Wojciech Bartosz Głowacki. Niestety stan jego okazał się bardzo ciężki i nie udało się go uratować.

Data jego śmierci nie jest jednoznacznie określona. Uznaje się, iż nastąpiła  9 czerwca 1794 na skutek odniesionych ran, w lazarecie między Małogoszczem a Kielcami, w czasie cofania się Kościuszki do Warszawy przez Małogoszcz i Kielce.

Pochowany został najprawdopodobniej w kościele NMP w Kielcach, 9 czerwca. Świadczy o tym notatka w księdze zmarłych, dokonana przez ówczesnego proboszcza: „Dnia tego pogrzebano 7 wojskowych z miłosierdzia, pomiędzy nimi niejakiego Głowackiego”. Potwierdza to również ks. Władysław Siarkowski w książce „Groby kościoła N. Marii Panny w Kielcach…”, pisząc: „W kaplicy na cmentarzu zwanym Ogrójcem znajduje się grób, w którym spoczywały przez kilkanaście lat zwłoki Bartosza Głowackiego, zwanego Kumem spod Racławic, zmarłego w szpitalu kieleckim 9 czerwca 1794 r. Zwłoki te następnie wydobyto i pochowano na cmentarzu kościelnym między dwoma wiązami po prawej stronie kościoła, obierając za punkt fronton główny i drzwi wielkie kościoła”.

Ulica mierzy 380 metrów.

Zapraszamy na krótki spacer ulicą  Wojciecha Głowackiego.

Patroni ulic – ks. Paweł Sapecki

sapecki

ks. Paweł Sapecki [1837-1930]

Urodził się 9 I 1837 roku w Rymanowie jako drugie, z pięciorga dzieci Walentego i Katarzyny. Wychowywał się u stóp Cudownej Matki Boskiej Bolesnej w Rymanowie. W Starej Wsi odbył pierwszą spowiedź i komunię św. Naukę rozpoczął w 1844 roku w szkole trywialnej [łac. trivialis – pospolity, tani ; szkolnictwo o elementarnym poziomie nauczania obowiązujące w Austro-Węgrach w XIX w.] w Rymanowie, a potem w Jarosławiu i w Przemyślu, gdzie uczono tylko po niemiecku [słynne „Sprachzeichen”, czyli wymierzanie kar co sobotę za jedno słowo powiedziane przypadkiem po polsku, nie tylko w szkole]. Maturę zdał w 1860 roku w Przemyślu. Po maturze wstąpił do seminarium duchownego i studiował teologię w Przemyślu. Święcenia kapłańskie otrzymał w 17 VII 1864 roku wraz ze swoim kolegą z seminarium, późniejszym biskupem przemyskim św. Józefem Sebastianem Pelczarem, z rąk biskupa Antoniego Monastyrskiego. Od 18 VII 1864 roku ks. Paweł Sapecki pracował jako wikary w Dzikowcu, gdzie zmuszony był nauczać religii w języku niemieckim. Jego upór doprowadził do zmiany nazwy szkoły z niemieckiej ” Triwial VolksSchule in Wildethal” na polską”Szkoła Ludowa w Dzikowcu” oraz wprowadzenia języka polskiego jako wykładowego.

10 XII 1873 roku został przeniesiony na parafię do Sędziszowa Małopolskiego, gdzie został instalowany na proboszcza w uroczystość odpustową 8 IX 1874 roku. Pełnił ten urząd przez 57 lat. Wykazywał troskę o kościół i budynki gospodarcze. Praktycznie codziennie po porannej mszy jechał w pole doglądać robót w liczącym 100 ha gospodarstwie, będącym własnością plebanii. Prowadził prace remontowe przy kościele parafialnym: sklepieniu  kościoła, tynkowaniu ścian wewnętrznych i zewnętrznych. Jako duszpasterz zwalczał alkoholizm,  przygotował pierwsze od 1877 roku misje. Zasłynął jako dobry kaznodzieja [ głosił je nie tylko w niedziele, ale również w piątki], patriota, dbał o sytuację materialną i kulturalną swoich parafian. Zorganizował w parafii orkiestrę smyczkową, przekształconą później  w dętą. W 1881 roku został prezesem Towarzystwa Wzajemnego Kredytu, a 1 I 1902 roku założył Kasę Raiffeisena [kasa pożyczkowo-oszczędnościowa]. Był prezesem Powiatowej Rady w Ropczycach i przewodniczącym Powiatowej Rady Szkolnej Miejscowej. Przyczynił się do rozbudowy szkolnictwa na tym terenie.

Podjął myśl budowy kościoła w Będziemyślu. 3 III 1923 roku utworzono tam osobną parafię. Jednym z wikariuszy u księdza proboszcza Pawła Sapeckiego był ks. Jan Granicki.

8 V 1890 roku objął urząd wicedziekana, 21 X 1894 dziekana dekanatu głogowskiego i inspektora szkół powszechnych. W 1924 został seniorem księży diecezji przemyskiej.  Od 10 III 1913 był honorowym Kanonikiem Kapituły Przemyskiej, a od 1924 honorowym Kanonikiem Bazyliki Laterańskiej.

Zmarł 5 IV 1930 roku. Został pochowany na sędziszowskim cmentarzu.

Ulica mierzy 165 metrów.

Zapraszamy na krótki spacer ulicą ks. Pawła Sapeckiego.

Patroni ulic – Jan Kroczka

kroczka

Jan Kroczka [1906-1997]

Urodził się 26 stycznia 1906 roku w Krakowie. Pracę zawodową rozpoczął z Zjednoczonych Fabrykach Maszyn i Samochodów S.A. w Oświęcimiu i kontynuował ją w Pradze czeskiej w tej samej firmie. W latach 1932/1933 odbył praktyki w Paryżu w firmie „Budowa Karoserii Jacgues Kellner”, po czym zatrudniony został w Państwowych Zakładach Inżynierii w Warszawie. W marcu 1938 r. przeniósł się do Zakładów Przemysłowych Sp. z o.o. w Sędziszowie Młp., gdzie pracował na stanowisku kierownika ruchu. W kwietniu 1939 r. podjął się zorganizowania i rozpoczął budowę zakładu przemysłowego pod nazwą „Przemysł Pomocniczy COP Sp. z o.o.”, w którym objął funkcję dyrektora. Nowa fabryka weszła w kooperację z Zakładem im. H. Cegielskiego w Rzeszowie i w Poznaniu, produkowała na jego potrzeby nakrętki, śruby, sworznie, armaturę chłodniczą, filtry olejowe, a także drobne części do samolotów i obrabiarek dla Polskich Zakładów Lotniczych w Rzeszowie, Mielcu i Stalowej Woli. Ponadto wykonywała remonty maszyn rolniczych, tartacznych, urządzeń gorzelniczych i młynarskich, produkowała okucia do wozów wytwarzanych w sąsiednich zakładach drzewnych oraz klucze samochodowe do kół. Jeszcze w 1939 roku spółka zakupiła grunt przy obecnej ulicy Fabrycznej, gdzie wybudowano pierwszą halę, do której przeniesiono produkcje. W przededniu wybuchu wojny zakład zatrudniał 30 robotników. Po zajeciu fabryki przez Niemców, w latach 1940-1941 liczba pracowników wzrastała, w związku z rosnącym zapotrzebowaniem na wozy i sanie dla niemieckiego wojska. W latach 1942-1944 pełnił funkcję kierownika technicznego. Kroczka zainteresował się ogłoszeniem hamburskiej firmy, poszukującej pomieszczeń produkcyjnych na terenach okupowanych i nawiązał z nimi kontakt, zawierając następnie umowę o przekazaniu jej hal fabrycznych celem produkcji drezyn kolejowych. Wtedy zakład zmienił nazwę na „Drezenenbau”. W 1942 roku Jan Kroczka wstąpił do AK przyjmując pseudonim „Sokół”. Wykorzystując urządzenia i maszyny firmy niemieckiej w zakładzie wykonywano granaty,bagnety oraz prowadzano akcje sabotażowe i kolportaż prasy podziemnej. Aresztowany przez Niemców, wraz z grupą 250 mężczyzn został przeznaczony na wywóz do Rzeszy, zdołał jednak zbiec z transportu i wrócić w okolice Sędziszowa, gdzie doczekał końca wojny. W okresie działań wojennych w 1944 roku prawie wszystkie pomieszczenia produkcyjne i pomocnicze w zakładzie zostały zniszczone, względnie spalone przez cofających się hitlerowców. Gdy linia frontu przesunęła się w rejon Dębicy, Jan Kroczka  namówił część byłych pracowników do odbudowy zniszczonych pomieszczeń produkcyjnych. W 1945 roku decyzją Pełnomocnika Rządu został delegowany do objęcia i prowadzenia  zakładu przemysłowego na Ziemiach Zachodnich. W 1947 roku ponownie objął stanowisko dyrektora zakładu w Sędziszowie Młp. i przystąpił do jego kompleksowej odbudowy. Zakład podjął produkcję części do samolotów, samochodów i maszyn rolniczych. Przy fabryce zorganizowano szkolenie przyzakładowe. Dzięki sprawnej organizacji i zaangażowaniu załogi, zakład stał się wkrótce wzorcowy.W grudniu 1950 roku zakład został upaństwowiony i włączony do Przemysłu Terenowego w Rzeszowie, a Jan Kroczka nadal prowadził fabrykę na stanowisku kierownika technicznego.w czerwcu 1954 roku rozstał się z zakładem, ale nie stracił kontaktu z załogą, z którą na przestrzeni następnych lat  spotykał się wielokrotnie.

Uznanie społeczności sędziszowskiej zdobyły jego inicjatywy na rzecz miasta, takie jak: akcja zadrzewienia i upiększania miasta, konkursy na ukwiecenie, współpraca przy budowie Liceum ogólnokształcącego, Domu Kultury. Jak Kroczka pełnił również funkcje radnego.

Po wyjeździe z Sędziszowa Młp. zamieszkał w Mszanie Dolnej, gdzie prowadził działalność gospodarczą, a także był prezesem i kierownikiem Spółdzielni Pracy „Zdrój”zajmującej się eksploatacją wód mineralnych, wyrobem opakowań oraz domków i pawilonów rekreacyjnych.Był członkiem Rady Miasta w Mszanie Dolnej, należał  do Naczelnej Organizacji Technicznej, Rady Rozwoju Ziemi Limanowskiej, Światowego Związku Żołnierzy AK.

Jan Kroczka zmarł 20 lutego 1997 roku w wieku 91 lat i pochowany został na cmentarzu w Mszanie Dolnej. 30 grudnia tegoż roku w uznaniu zasług dla miasta Sędziszowa Małopolskiego decyzją Rady Miejskiej  jedna z ulic otrzymała jego imię.

Ulica mierzy 300 metrów.

Zapraszamy na krótki spacer ulicą Jana Kroczki.

Patroni ulic – Henryk Sienkiewicz

Henryk_Sienkiewicz

Henryk Sienkiewicz [1846-1916]

Henryk Adam Aleksander Pius Sienkiewicz herbu Oszyk, pseud. „Litwos” (ur. 5 maja 1846 w Woli Okrzejskiej, zm. 15 listopada 1916 w Vevey) – polski nowelista, powieściopisarz i publicysta; laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1905) za całokształt twórczości, jeden z najpopularniejszych polskich pisarzy przełomu XIX i XX w.

 Jego matka marzyła, aby został lekarzem, lecz on zaczął studia na Uniwersytecie Warszawskim na wydziale prawa, których nie ukończył. Pracę rozpoczął jako redaktor. Dużo podróżował. Dowodem są listy z podróży. Z kolejnych miejsc pobytu słał nie tylko korespondencje, lecz także powieści. Rozpoczął twórczość od publicystyki, szkiców literackich i historycznych oraz nowel, które były reakcją na problemy w kraju i za granicą. Podejmował w nich różnorodne sprawy obyczajowe, społeczne i psychologiczne. Po powrocie do kraju (w wieku 35 lat) ożenił się z Marią Szetkiewiczówną.

Sienkiewicz zasłynął głównie jako twórca powieści historycznych:

  • „Ogniem i mieczem” (1884),
  • „Potop” (1886),
  • „Pan Wołodyjowski” (1887-1888),
  • „Quo Vadis” (1896),
  • „Krzyżacy”(1900),

utworów o tematyce społecznej:

  • „Szkice węglem” (1880),
  • „Za chlebem” (1880),
  • „Latarnik” (1882),

powieści dla młodzieży:

  • „W pustyni i w puszczy” (1911)

Sienkiewicz należy do najpopularniejszych polskich pisarzy w świecie.Pisał „ku pokrzepieniu serc” gdy Polski nie było na mapie.
Zyskał sławę dzięki Nagrodzie Nobla, przyznana w roku 1905 za całokształt twórczości.

Ulica powstała w 1980 roku i mierzy 345 metrów.

Zapraszamy na krótki spacer ulicą Henryka Sienkiewicza.

Patroni ulic – Hugo Kołłątaj

url

Hugo Kołłątaj [1750-1812]

Hugo Kołłątaj to drugi obok Staszica wybitny przedstawiciel obozu postępu. Urodził się 1 IV 1750 r.na Wołyniu, w niezamożnej rodzinie szlacheckiej. Po ukończeniu szkoły w Pińczowie kształcił się w Akademii Krakowskiej, którą ukończył ze stopniem doktora filozofii. Brał czynny udział w pracach Towarzystwa do Ksiąg Elementarnych i Komisji Edukacji Narodowej. W okresie Sejmu Czteroletniego prowadził działalność polityczną. W rozprawie pt. „Do Stanisława Małachowskiego … Anonima listów kilka” przygotował program reform uwieńczonych Konstytucją 3 maja. Pod swoim przywództwem skupił grupę radykalnych pisarzy, zwaną Kuźnią Kołłątajowską. W czasie powstania kościuszkowskiego należał do Rady Najwyższej Narodowej. Po utracie niepodległości przez Polskę, aresztowany przez Austriaków, przebywał 8 lat w więzieniu. Po powrocie do kraju zajął się pisaniem dzieł naukowych poświęconych historii, filozofii i oświacie. Główne dzieła polityczne Kołłątaja to przede wszystkim wspomniana rozprawa „Do Stanisława Małachowskiego, referendarza koronnego, o przyszłym sejmie Anonima listów kilka” oraz „Prawo polityczne narodu polskiego” poprzedzone odezwą „Do Prześwietnej Deputacji”.

Podobnie jak Staszic,  Kołłątaj żądał dziedziczności tronu, zniesienia liberum veto, praw dla mieszczan i wolności dla chłopów. W projektach dotyczących organizacji władz państwowych różnił się od Staszica tym, że gdy ten powierzał władzę wykonawczą sejmowi, Kołłątaj pozostawił mu władzę ustawodawczą, władzę wykonawczą przekazał ministerstwom. W sejmie widział dwie izby – jedną dla szlachty, drugą dla mieszczan.

Ostro protestował Kołłątaj przeciwko tragicznej sytuacji chłopa pańszczyźnianego, domagał się dla niego wolności osobistej, ale nie wysuwał postulatu uwłaszczenia. Szlachcie, która protestowała przeciwko nadaniu chłopom wolności pod pozorem, że są oni jeszcze nieoświeceni przypomniał, że znacznie groźniejszy jest oświecony niewolnik, gdyż rozumie on swą sytuację i jej przyczyny i „przygotowuje zemstę na swych dręczycieli”. Głębokiego humanizmu dowodzą jego poglądy dotyczące układów społecznych. Pisał m.in.: „Czy biały, czy czarny niewolnik, czy pod przemocą niesprawiedliwego prawa, czy pod łańcuchami jęczy – człowiek jest i w niczym się od nas nie różni”. Nic więc dziwnego, że postać Kołłątaja i jego myśli znane były i cenione wśród ludu polskiego i stąd zrodziła się wówczas opinia, że lud i pospólstwo idzie za księdzem Kołłątajem i „oni przemogą, bo są liczniejsi”.

Zmarł 28 II 1812 w Warszawie. Pochowany został na warszawskich Powązkach.

Ulica powstała w 1980 roku i mierzy 380 metrów.


Kapliczka:

Kapliczka a właściwie jak nazwała ją właścicielka ,,Grota Świętej Rity” powstała w 2015 roku. Etymologia tej ,,kapliczki” wiąże się z szalenie emocjonującą historią cudownego uzdrowienia właścicielki. ,,Byłam chora na złośliwy nowotwór. Lekarze nie dawali nadziei, modliłam się do Boga nie o uzdrowienie tylko o to aby dał mi pozałatwiać ostatnie sprawy. Pewnego dnia zaprosiłam rodzinę ,poprosiłam też o ostatnie namaszczenie, pomyślałam o Świętej Ricie –muszę ją mieć przy sobie… Poczułam wewnętrzny głos, który mówił: ,,módl się i proś o przebaczenie z pokorą  i łaską w sercu”. Nigdy nie prosiłam o uzdrowienie ale to Bóg prowadził mnie w dobre ręce od lekarza do lekarza. Czekałam na śmierć a przyszło uzdrowienie. Poprawiające się wyniki badań były zaskoczeniem dla samych doktorów. Wszyscy mi bliscy modlili się. Pamiętam byłam na badaniach u jednego z profesorów , gdy ów profesor zobaczył ,że zamiast umierać ja zdrowieję, sam uznał, że to cud. Teraz jest już dobrze wyniki są dobre. Wszystko to wiąże się jednak z wielką wiarą i pokorą. Kto wierzy w moc Pana jest w stanie doznać cudu, przez świętych ,którzy naprawdę wiele potrafią wymodlić u Boga. Wiara, pokora i ufność a prośba zostanie wysłuchana. Pomyślałam, że w świadectwie postawię tę grotę, nie mogłam znaleźć figurki Rity bo to nietypowa święta, kupiła mi ją dopiero koleżanka. Mój mąż też miał raka, cztery lata temu ale zabrakło pokory…Mam ją zawsze w sercu to moja przyjaciółka, modlę się do niej, dziękuję. Zrobiłam to aby ludzie zobaczyli ,że wiara czyni cuda, z ufnością i pokorą. Na chwałę Boga. Bóg daję łaskę gdy ma się siłę przebaczania, pokorę i wiarę ,naprawdę. Dla Boga nie ma nic niemożliwego.”

tekst: oprac. w r. szk. 2017/2018:  Szczęch Sara kl. 1b i Świder Klaudia kl. 1c 


 

Zapraszamy na krótki spacer ulicą Hugona Kołłątaja. 

Patroni ulic – Jan Paweł II

635791398571416433.jpg

Jan Paweł II [1920-2005]

Jan Paweł II (wł. Karol Wojtyła), urodzony 18 maja 1920 roku, zmarły 2 kwietnia 2005, polski duchowny, poeta, arcybiskup, kardynał, od 16 października 1978 do 2 kwietnia 2005 roku papież.

Karol Wojtyła urodził się w Wadowicach, w dzieciństwie chętnie uprawiał sport, często grał w piłkę nożną, jeździł na nartach, lubił wycieczki krajoznawcze. Już w tamtym okresie przyszłego papieża cechowała silna wiara, w kościele parafialnym z oddaniem pełnił obowiązki ministranta. Wojtyła naukę rozpoczął w gimnazjum w Wadowicach, w 1938 roku podjął studia polonistyczne na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie wykazywał się dużą aktywnością – brał udział w spotkaniach literackich, uczestniczył w przygotowaniach spektakli, pisał pierwsze utwory poetyckie.

W 1942 roku Wojtyła postanowił studiować teologię w tajnym Metropolitalnym Seminarium Duchownym w Krakowie. W 1946 roku otrzymał święcenia kapłańskie. Kolejne lata w życiorysie Karola Wojtyły to już okres intensywnej pracy teologicznej, współpracy z katolickimi czasopismami (m.in. „Tygodnikiem Powszechnym”) oraz wspinania się na kolejne szczeble w kościelnej hierarchii.  Jego biografia często stawiana jest za wzór chrześcijańskiej postawy wobec świata i drugiego człowieka, Wojtyła był niezwykle wysoko cenionym autorytetem moralny biskupem, w 1963 arcybiskupem, a w 1967 otrzymał nominację kardynalską.

Po śmierci Jana Pawła I w 1978 roku drugie konklawe wybrało Karola Wojtyłę na nowego papieża. Polak przyjął imię Jana Pawła II, a jego pontyfikat trwał ponad 26 lat i był jednym z najdłuższych w historii. Polski papież miał również duży wpływ na zmiany, które zaszły w tym czasie w Europie, m.in. upadek komunizmu. W 1981 roku doszło do zamachu na Jana Pawła II, papież cudem uniknął śmierci od kuli zawodowego zabójcy, Ali Agcy. Polski papież znany był jako wielki zwolennik ekumenizmu i pielgrzym – odbył 104 pielgrzymki.

Papieżem był od 16 października 1978 – 2 kwietnia 2005.

Zmarł 2 kwietnia 2005 roku o 21:37

1 maja 2011 nastąpiła beatyfikacja Jana Pawła II podczas uroczystej Mszy Świętej na placu św. Piotra w Rzymie.

27 kwietnia 2014 w Niedzielę Miłosierdzia Bożego papież Franciszek przy koncelebrze emerytowanego papieża Benedykta XVI odprawił na placu Św. Piotra mszę świętą kanonizacyjną dwóch papieży: Jana Pawła II i Jana XXIII.

Twórczość:

  • dokumenty papieskie: encykliki [14], listy apostolskie [ponad 40], adhortacje apostolskie [14], konstytucje apostolskie.
  • poezje m.in. Tryptyk rzymski.
  • dramaty: Brat naszego Boga, Przed sklepem jubilera.
  • inne: Miłość i odpowiedzialność ; Przekroczyć próg nadziei ;  Dar i tajemnica ; Wstańcie, chodźmy ; Pamięć i tożsamość.

Ulica mierzy 450 metrów.

Zapraszamy na krótki spacer ulicą Jana Pawła II.